Welke oriëntatie is het beste voor zonnepanelen?

De oriëntatie en hellingshoek van zonnepanelen bepalen mee hoeveel elektriciteit ze jaarlijks produceren. Traditioneel werd vooral gezocht naar de opstelling met de hoogste jaaropbrengst in kWh. Dat denken stamt gedeeltelijk uit de periode van de groenestroomcertificaten: voor iedere geproduceerde hoeveelheid groene stroom werd een vergoeding toegekend. Elke extra geproduceerde kWh had daardoor rechtstreeks financiële waarde.

Vandaag ligt dat anders. Met de digitale meter is niet alleen de totale productie belangrijk, maar ook wanneer de elektriciteit wordt geproduceerd en hoeveel ervan rechtstreeks wordt verbruikt. De opstelling met de hoogste jaaropbrengst is daarom niet noodzakelijk de opstelling met het hoogste financiële rendement.

Welke invloed hebben oriëntatie en hellingshoek?

Onderstaande figuur toont de relatieve jaaropbrengst van zonnepanelen afhankelijk van hun oriëntatie en hellingshoek. De optimale situatie wordt als 100% beschouwd.

De figuur maakt meteen duidelijk dat zonnepanelen helemaal niet perfect naar het zuiden gericht moeten zijn om een goede opbrengst te behalen.

Een zuidgerichte installatie onder een hellingshoek van 30° haalt ongeveer 100% en vormt de referentie. Maar ook panelen die naar het oosten of westen gericht zijn, kunnen een groot deel van die maximale jaaropbrengst behouden.

De figuur toont bijvoorbeeld ongeveer 87% voor oostgerichte panelen onder 20° en 91% voor westgerichte panelen onder 20°. Een combinatie van oost- en westgerichte zonnepanelen kan dus nog steeds een hoge totale jaarproductie realiseren, terwijl de productie bovendien beter over de dag wordt verdeeld.

Maximale opbrengst is niet hetzelfde als maximaal financieel rendement

Een zuidgerichte installatie produceert veel elektriciteit rond het midden van de dag. Bij een woning waar op dat moment weinig elektriciteit wordt verbruikt, wordt een groot gedeelte daarvan geïnjecteerd op het elektriciteitsnet.

Een oost-westinstallatie produceert relatief meer elektriciteit in de ochtend en late namiddag. De totale jaarproductie kan iets lager zijn, maar de productie sluit mogelijk beter aan bij het verbruik van de woning.

Dat verschil is financieel belangrijk. Voor rechtstreeks verbruikte zonne-energie vermijd je de aankoop van elektriciteit van het net. Voor geïnjecteerde elektriciteit ontvang je slechts de injectievergoeding. De Vlaamse overheid wijst daarom ook op het belang van een hoger zelfverbruik.

De vraag is dus niet alleen:

"Met welke oriëntatie produceer ik de meeste kWh?"

maar ook:

"Wanneer produceren mijn zonnepanelen die kWh?"

Waarom oost-west steeds interessanter wordt

Bij een oost-westopstelling wordt de productie over een groter gedeelte van de dag verspreid. Oostgerichte zonnepanelen starten 's morgens vroeger met produceren, terwijl westgerichte zonnepanelen later op de dag meer bijdragen.

Dat kan beter aansluiten bij het typische huishoudelijke verbruik en vermindert de uitgesproken middagpiek van een volledig zuidgerichte installatie.

Op een plat dak komt daar nog een voordeel bij: een oost-westopstelling laat vaak toe om meer zonnepanelen op dezelfde oppervlakte te plaatsen. Bij zuidgerichte rijen is doorgaans meer tussenruimte nodig om onderlinge beschaduwing te beperken.

👉 Ontdek hier hoe een oost-westopstelling van zonnepanelen in de praktijk wordt uitgevoerd.

Verticale zonnepanelen: minder jaaropbrengst, maar toch interessant?

De figuur toont ook een opvallend voorbeeld. Een zonnepaneel dat verticaal (90°) en volledig naar het zuiden wordt geplaatst, haalt volgens de gebruikte opbrengstkaart ongeveer 71% van de maximale jaaropbrengst.

Puur op basis van jaarlijkse kWh lijkt verticale montage daardoor minder interessant. Toch kan ze in bepaalde situaties een goede aanvulling vormen.

Verticale zonnepanelen profiteren relatief meer van een laagstaande zon. Hun productie is daardoor anders over het jaar verdeeld dan bij zonnepanelen op een klassiek hellend dak. Tijdens de zomermaanden, wanneer conventioneel geplaatste zonnepanelen grote productiepieken veroorzaken, is hun relatieve productie lager. Bij een lagere zonnestand wordt het verschil kleiner.

Verticale zonnepanelen kunnen daarom bijvoorbeeld interessant zijn wanneer het dak al volledig benut is, wanneer een bestaande zonnepaneleninstallatie wordt uitgebreid of wanneer bewust gezocht wordt naar een betere spreiding van de productie over het jaar.

👉 Bekijk hier een realisatie waarbij Ecosun een bestaande zonnepaneleninstallatie uitbreidde met verticaal geplaatste zonnepanelen.

Wat verandert er met een thuisbatterij?

Een thuisbatterij verandert de afweging tussen verschillende oriëntaties. Een sterke productiepiek rond de middag kan gedeeltelijk in de batterij worden opgeslagen en later op de dag opnieuw worden gebruikt.

Hierdoor hoeft een verschil tussen productie en verbruik minder problematisch te zijn. De ideale combinatie van zonnepanelen en batterij hangt echter af van de grootte van de PV-installatie, het elektriciteitsverbruik en de gewenste batterijcapaciteit.

👉 Lees hier hoe je bepaalt welke capaciteit thuisbatterij bij jouw verbruik en zonnepanelen past.

Dynamische energieprijzen maken het tijdstip van productie belangrijker

Bij een dynamisch energiecontract verandert de elektriciteitsprijs ieder uur. Op momenten met veel zonneproductie kunnen de marktprijzen zeer laag of zelfs negatief worden.

Een installatie uitsluitend ontwerpen om rond de middag zoveel mogelijk elektriciteit te produceren, is daardoor niet noodzakelijk financieel optimaal. Productiespreiding, zelfverbruik, batterijopslag en slimme sturing worden steeds belangrijker.

Een slim energiemanagementsysteem kan daarbij rekening houden met productie, verbruik, batterijcapaciteit en elektriciteitsprijzen om te bepalen wanneer elektriciteit het best wordt opgeslagen, verbruikt of geïnjecteerd.

👉 Ontdek hier hoe een thuisbatterij slim kan worden aangestuurd in combinatie met een dynamisch energiecontract.

Wie eerst meer wil weten over het verschil tussen vaste, variabele en dynamische tarieven kan hierover verder lezen in onze kennisbank.

👉 Lees hier welke soorten energiecontracten bestaan en hoe je een tariefkaart correct leest.

Wat is uiteindelijk de beste oriëntatie?

Er bestaat niet één optimale oriëntatie voor iedere woning.

Een zuidgerichte installatie rond 30° blijft zeer interessant wanneer het doel is om per zonnepaneel een zo hoog mogelijke jaarlijkse productie te realiseren. Een oost-westopstelling kan daarentegen de productie beter over de dag spreiden en op platte daken toelaten om meer zonnepanelen te plaatsen. Zelfs verticale zonnepanelen kunnen een interessante aanvulling zijn wanneer het dak al benut is of wanneer een andere spreiding van de productie gewenst is.

Een goed ontwerp kijkt daarom verder dan alleen het percentage op een opbrengstkaart. Dakoppervlakte, oriëntatie, schaduw, verbruiksprofiel, zelfverbruik, thuisbatterij en energiecontract bepalen samen welke oplossing het interessantst is.

👉 Bekijk onze gerealiseerde zonnepaneleninstallaties en ontdek hoe verschillende dakoriëntaties in de praktijk worden benut.

Link bovenstaande vetgedrukte tekst naar: de algemene pagina Realisaties of, indien je die voorziet, een gefilterde pagina met zonnepanelenrealisaties.

Welke opstelling past bij jouw woning?

Ecosun bekijkt de beschikbare dakvlakken, oriëntatie, schaduw en het elektriciteitsverbruik om een zonnepaneleninstallatie op maat te ontwerpen.

👉 Vraag hier vrijblijvend een offerte aan voor zonnepanelen.