Stekkerbatterijen of plug-in thuisbatterijen worden steeds populairder. Ze zijn eenvoudig te installeren: de batterij wordt aangesloten op een gewoon stopcontact en kan via diezelfde aansluiting energie opnemen én terug in de woning injecteren.
Die eenvoudige aansluiting heeft echter een belangrijk aandachtspunt. Wanneer een stekkerbatterij wordt aangesloten op een bestaande stopcontactenkring, kan onder bepaalde omstandigheden meer stroom door de bekabeling lopen dan waarvoor de kring beveiligd is.
Hoe kan een stekkerbatterij overstroom veroorzaken?
Een klassieke elektrische kring wordt vanuit het verdeelbord gevoed en beschermd door een automaat. Stel bijvoorbeeld dat een stopcontactenkring met 2,5 mm² bekabeling beveiligd wordt door een automaat van 20 A.
Normaal zorgt deze automaat ervoor dat de stroom die vanuit het verdeelbord naar de kring vloeit, begrensd wordt. Wordt de belasting te groot, dan zal de automaat uiteindelijk uitschakelen.
Bij een stekkerbatterij ontstaat echter een tweede voedingsbron achter deze automaat. Hierdoor kan de batterij extra stroom aan de kring leveren, zonder dat deze bijkomende stroom door de automaat in het verdeelbord loopt.
De onderstaande afbeelding illustreert dit principe aan de hand van twee situaties: een stekkerbatterij aangesloten op een bestaande stopcontactenkring (links) en een stekkerbatterij met een afzonderlijk beveiligde kring (rechts).
In de linkse situatie verbruiken de aangesloten toestellen samen 23,5 A:
vanuit het verdeelbord wordt 20 A geleverd;
de stekkerbatterij injecteert tegelijkertijd 3,5 A;
in het gedeelte van de kring waar beide stromen samenkomen, kan daardoor 23,5 A lopen.
De automaat in het verdeelbord meet echter uitsluitend de 20 A die vanuit het elektriciteitsnet worden geleverd. De bijkomende 3,5 A wordt immers verderop in de installatie door de batterij toegevoegd.
Hierdoor kan een gedeelte van de bekabeling zwaarder belast worden dan waarvoor de kring beveiligd is, zonder dat de automaat deze totale belasting detecteert.
In de rechtse situatie van de afbeelding is de stekkerbatterij aangesloten op een afzonderlijke kring met een eigen automaat van 6 A. De batterij en de bestaande stopcontactenkring hebben daardoor elk hun eigen beveiliging. Zo wordt vermeden dat de batterij bijkomende stroom injecteert in een reeds zwaar belaste stopcontactenkring.
De afbeelding maakt duidelijk waarom een stekkerbatterij niet zomaar op elk bestaand stopcontact aangesloten mag worden zonder de elektrische installatie te beoordelen. Een afzonderlijke, correct gedimensioneerde en beveiligde kring biedt een oplossing voor dit specifieke risico op overstroom.
Figuur - Schets van principe van overstroom en aparte afzekering
Waarom kan een plug-in thuisbatterij gevaarlijk zijn?
Elektrische bekabeling en beveiligingen worden op elkaar afgestemd. De automaat heeft onder andere als functie de achterliggende bekabeling tegen een te hoge stroom te beschermen.
Wanneer gedurende langere tijd een hogere stroom door een kabel loopt dan waarvoor deze voorzien is, kan de temperatuur van de kabel stijgen.
Dat kan leiden tot:
opwarming van de bekabeling;
versnelde veroudering of beschadiging van de isolatie;
opwarming van stopcontacten en verbindingen;
en in extreme omstandigheden een verhoogd risico op brand.
Het probleem is dus niet noodzakelijk de batterij zelf, maar de manier waarop ze in een bestaande elektrische kring wordt geïntegreerd.
Naast de elektrische aansluiting is ook de batterijtechnologie belangrijk voor de veiligheid. In ons kennisartikel [Kan een thuisbatterij in brand vliegen?] bespreken we onder andere de brandveiligheid van lithium-ijzerfosfaatbatterijen (LFP) en het risico op thermal runaway.
Is een stekkerbatterij dan onveilig?
Niet noodzakelijk.
Een stekkerbatterij kan veilig worden toegepast wanneer bij de aansluiting rekening wordt gehouden met de bestaande elektrische installatie, de gebruikte bekabeling, de beveiliging en het maximale vermogen dat de batterij kan injecteren.
Een belangrijke oplossing is de batterij aansluiten op een afzonderlijke kring die specifiek voor de batterij voorzien en correct afgezekerd is.
De batterij heeft dan een eigen voedingsleiding en beveiliging in het verdeelbord. Hierdoor vermijd je dat de batterij haar vermogen toevoegt aan een reeds zwaar belaste bestaande stopcontactenkring.
Uiteraard moet ook het batterijsysteem zelf voldoen aan de toepasselijke technische voorschriften en moet de aansluiting correct worden uitgevoerd.
Een stekker betekent niet automatisch dat elk stopcontact geschikt is
Het feit dat een thuisbatterij voorzien is van een gewone stekker kan de indruk wekken dat ze zonder verdere controle op om het even welk stopcontact kan worden aangesloten.
Vanuit elektrisch oogpunt is dat te eenvoudig.
Een thuisbatterij is namelijk niet vergelijkbaar met een klassieke verbruiker. Een koffiezetapparaat of televisie kan alleen energie uit een kring opnemen. Een stekkerbatterij kan ook energie in die kring injecteren.
Daarom is het belangrijk om vóór plaatsing te bekijken hoe de betreffende kring is opgebouwd en beveiligd.
Wie een batterij wil toevoegen aan een bestaande zonnepaneleninstallatie, kan bovendien verschillende aansluitmogelijkheden overwegen. In [Kan ik een thuisbatterij toevoegen aan bestaande zonnepanelen?] bespreken we hoe batterijopslag technisch kan worden geïntegreerd in een bestaande installatie.
Ons advies: laat de elektrische aansluiting controleren
Laat vóór de plaatsing van een stekkerbatterij controleren of de bestaande elektrische installatie geschikt is.
Waar mogelijk adviseren wij om een thuisbatterij te voorzien van een eigen, correct gedimensioneerde en beveiligde kring vanuit het verdeelbord. Zo kan de beveiliging correct worden afgestemd op zowel de bekabeling als het vermogen van de batterij.
Een plug-in thuisbatterij kan een interessante en laagdrempelige manier zijn om zelf opgewekte zonne-energie op te slaan. Maar plug-and-play mag niet betekenen dat de elektrische veiligheid uit het oog wordt verloren.